«Το άγαλμα ήταν άθικτο»

Ανάμεσα στα πολλά κακά που γνώρισε ο τόπος την περίοδο της τουρκοκρατίας ξεχωριστή θέση έχει η «ληστρική» επιδρομή των Ευρωπαίων στις Ελληνικές αρχαιότητες. Τότε που εκμεταλλευόμενοι την χαοτική κατάσταση που επικρατούσε, οι «σύμμαχοι» γέμισαν τα μουσεία τους με αξεπέραστης καλλιτεχνικής αξίας δημιουργήματα.

Αναμφίβολα το μεγαλύτερο «ανάθεμα» πέφτει στον Άγγλο λόρδο Έλγιν και το «έγκλημά» του να «πετσοκόψει» βίαια αετώματα και καρυάτιδες από τον Παρθενώνα, αλλά ούτε οι Γάλλοι έμειναν αμέτοχοι.

Η ιστορία τους έχει «χρεώσει» εδώ και 200 χρόνια την αρπαγή της Αφροδίτης της Μήλου, που σήμερα κοσμεί το Λούβρο, παρά το γεγονός ότι αποκτήθηκε κάτω από ομιχλώδεις –ακόμη και σήμερα- συνθήκες, ενώ ερωτήματα προκύπτουν και για την κατάσταση στην οποία βρέθηκε το άγαλμα και την μετέπειτα μεταχείριση που είχε.

Μεταξύ των ερωτημάτων που παραμένουν ως τώρα αναπάντητα είναι και το τι συνέβη με τα μέρη του αριστουργήματος που δεν υπάρχουν πια. Δηλαδή τα χέρια της Αφροδίτης, ειδικά από την στιγμή που υπάρχουν μαρτυρίες της εποχής σύμφωνα με τις οποίες το άγαλμα ήταν σχεδόν άθικτο όταν ο χωρικός Θεόδωρος Κεντρωτάς σκάβοντας το χωράφι του για να βρει πέτρες, αντίκρισε ένα κομμάτι ιστορίας θαμμένο εκεί για χιλιάδες χρόνια.

Η αφήγηση του γιου του αγρότη, Δημήτρη Κεντρωτά, δεν χωρά παρερμηνείες. «Η μεν αριστερά χειρ απέκρυπτε τους μαστούς η δε δεξιά εκράτει μήλον» είχε πει περίπου 40 χρόνια μετά στον ερευνητή και φιλόλογο Αριστείδη Ταταράκη, ο οποίος δημοσίευσε την μελέτη του, προσπαθώντας να ρίξει φως σε αυτή την σκοτεινή ιστορία.

Πάντως οι πληροφορίες που έρχονται από το παρελθόν είναι συγκεχυμένες και συχνά αντικρουόμενες. Σαν να προσπαθεί η κάθε πλευρά να ρίξει σε κάποια άλλη την ευθύνη για όσα ακολούθησαν μετά την ανακάλυψη της Αφροδίτης και τον πιθανό βανδαλισμό της με τον ακούσιο ή εκούσιο ακρωτηριασμό των χεριών της.

Το βέβαιο είναι πως στο λιμάνι της Μήλου έγινε πραγματική μάχη μεταξύ όσων διεκδικούσαν για το δικό τους όφελος το άγαλμα. Κι όταν λέμε μάχη, κυριολεκτούμε. Οι Γερμανοί είχαν διατυπώσει αξιώσεις για την κυριότητά του λόγω του ότι είχε βρεθεί σε κτήμα το οποίο είχε αγοράσει το 1814 ο βαρώνος Χάλερ, σύντομα όμως φάνηκε ότι για την Αφροδίτη μεγαλύτερο… καημό είχαν οι Γάλλοι οι οποίοι ήταν διατεθειμένοι να κάνουν τα πάντα προκειμένου να μην καταλήξει το άγαλμα στην Υψηλή Πύλη του σουλτάνου στην Κωνσταντινούπολη.

Έτσι, διεμήνυσαν στους Έλληνες ότι οι Οθωμανοί δεν ενδιαφέρονται για τέτοια πράγματα και περιφρονούν τα ανθρωπόμορφα αγάλματα και προσπάθησαν να επηρεάσουν, δίνοντας και χρήματα, τους ντόπιους ώστε να παραδώσουν σε εκείνους την Αφροδίτη.

Πηγή: menshouse